Το ουρικό οξύ είναι από τις πιο παρεξηγημένες τιμές σε ένα αιματολογικό. Αρκεί να βγει λίγο ανεβασμένο και ξεκινά αμέσως ένας κατάλογος απαγορεύσεων που περνά από στόμα σε στόμα: όχι ντομάτα, όχι ελιές, όχι όσπρια, όχι αυγά, όχι μπανάνα. Οι μισές από αυτές τις απαγορεύσεις δεν στηρίζονται πουθενά, ενώ ταυτόχρονα οι τρεις παράγοντες που πραγματικά ανεβάζουν το ουρικό οξύ μένουν συνήθως ανενόχλητοι στο τραπέζι.
Ο οδηγός που ακολουθεί εξηγεί τι είναι το ουρικό οξύ, από τι ανεβαίνει, ποια είναι στ' αλήθεια τα απαγορευμένα φαγητά για ουρικό οξύ, ποιες τροφές αδίκως κατηγορούνται, τι ρίχνει το ουρικό οξύ και πώς μοιάζει ένα ρεαλιστικό εβδομαδιαίο διαιτολόγιο μαζί με έναν πρακτικό πίνακα διατροφής που μπορείτε να κρατήσετε.
Ουρικό οξύ: τι είναι
Το ουρικό οξύ είναι το τελικό προϊόν του μεταβολισμού των πουρινών. Οι πουρίνες είναι δομικά συστατικά του DNA και του RNA: υπάρχουν σε κάθε κύτταρο του σώματός μας και σε κάθε τροφή που κάποτε ήταν ζωντανός ιστός. Όταν τα κύτταρα ανανεώνονται ή όταν τρώμε τροφές πλούσιες σε πουρίνες, το ήπαρ διασπά τις πουρίνες και παράγει ουρικό οξύ. Περίπου τα δύο τρίτα αποβάλλονται από τα νεφρά με τα ούρα και το υπόλοιπο από το έντερο.
Όσο η παραγωγή και η αποβολή είναι σε ισορροπία, το ουρικό οξύ ορού παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα. Όταν το σώμα παράγει περισσότερο απ' όσο μπορεί να αποβάλει ή, πολύ συχνότερα, όταν τα νεφρά αποβάλλουν λιγότερο— η τιμή ανεβαίνει. Αυτό λέγεται υπερουριχαιμία.
Πουρίνες: η πρώτη ύλη
Είναι σημαντικό να καταλάβουμε κάτι που ανατρέπει τη λογική των παλιών λιστών: μόνο το 10-15% περίπου του ουρικού οξέος στο αίμα προέρχεται απευθείας από τις τροφές με πουρίνες. Το υπόλοιπο το φτιάχνει το ίδιο το σώμα. Γι' αυτό και η αυστηρή δίαιτα, από μόνη της, ρίχνει το ουρικό οξύ κατά περίπου 1 mg/dL σημαντικό, αλλά όχι πανάκεια. Η διατροφή έχει αξία, απλώς πρέπει να στοχεύει στα σωστά σημεία.
Ουρικό οξύ: φυσιολογικές τιμές
Ενδεικτικά, τα περισσότερα ελληνικά εργαστήρια αναφέρουν φυσιολογικές τιμές περίπου 3,4–7,0 mg/dL για τους άνδρες και 2,4–6,0 mg/dL για τις γυναίκες. Σε άτομα που έχουν ήδη κάνει κρίση ουρικής αρθρίτιδας, ο θεραπευτικός στόχος είναι συνήθως κάτω από 6 mg/dL, και σε βαρύτερες μορφές κάτω από 5. Τα όρια διαφέρουν ανά εργαστήριο, γι' αυτό η τιμή σας διαβάζεται πάντα μαζί με το δικό της φύλλο αναφοράς.
Από τι ανεβαίνει το ουρικό οξύ
Ας βάλουμε τους πραγματικούς ενόχους με σειρά βαρύτητας:
- Το αλκοόλ, με πρώτη τη μπύρα. Η μπύρα συνδυάζει πουρίνες από τη μαγιά και αλκοόλ που μπλοκάρει την αποβολή. Το κρασί είναι ηπιότερο, τα αποστάγματα ενδιάμεσα.
- Η φρουκτόζη, ιδίως από αναψυκτικά, χυμούς και γλυκά. Είναι το μοναδικό σάκχαρο που ανεβάζει άμεσα το ουρικό οξύ κατά τον μεταβολισμό του.
- Το κόκκινο κρέας και τα εντόσθια, μαζί με ορισμένα ψάρια και θαλασσινά.
- Το υπερβάλλον βάρος και η αντίσταση στην ινσουλίνη, που μειώνουν την αποβολή ουρικού από τα νεφρά.
- Η αφυδάτωση και ορισμένα φάρμακα, κυρίως τα διουρητικά και η χαμηλή δόση ασπιρίνης.
- Η νηστεία και οι πολύ χαμηλών θερμίδων δίαιτες, που παράγουν κετόνες και εμποδίζουν την αποβολή. Το γρήγορο αδυνάτισμα μπορεί παραδόξως να πυροδοτήσει κρίση.
Υπάρχει και ο κληρονομικός παράγοντας: μεγάλο μέρος της διαφοράς από άτομο σε άτομο εξηγείται από γονίδια που ρυθμίζουν τους νεφρικούς μεταφορείς του ουρικού. Γι' αυτό δύο άνθρωποι με ίδια διατροφή μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικές τιμές.
Πώς καταλαβαίνουμε το ουρικό οξύ
Η αλήθεια είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις δεν το καταλαβαίνουμε. Το ανεβασμένο ουρικό οξύ είναι συνήθως ασυμπτωματικό και ανακαλύπτεται τυχαία σε εξετάσεις ρουτίνας. Γίνεται αισθητό μόνο όταν κρυσταλλώνεται.
Ουρικό οξύ: συμπτώματα στα πόδια
Η κλασική εικόνα της ουρικής αρθρίτιδας (ποδάγρα) είναι χαρακτηριστική: πόνος που ξεκινά απότομα, συνήθως μέσα στη νύχτα, σχεδόν πάντα στη βάση του μεγάλου δαχτύλου του ποδιού. Η άρθρωση κοκκινίζει, πρήζεται, ζεσταίνεται και γίνεται τόσο ευαίσθητη που ακόμη και το βάρος του σεντονιού ενοχλεί. Μπορεί να προσβληθούν επίσης ο ταρσός, ο αστράγαλος, το γόνατο και, σπανιότερα, τα δάχτυλα των χεριών ή ο αγκώνας. Η κρίση υποχωρεί σε μερικές ημέρες έως δύο εβδομάδες, ακόμη και χωρίς θεραπεία αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα λύθηκε.
Δεύτερη εκδήλωση είναι η νεφρολιθίαση: πέτρες ουρικού οξέος που δίνουν κολικό. Και σε χρόνια, ανεξέλεγκτη νόσο εμφανίζονται οι τόφοι, σκληρά ανώδυνα οζίδια κρυστάλλων κάτω από το δέρμα.
Όταν έχω χαμηλό ουρικό οξύ
Το αντίθετο εύρημα είναι σπάνιο και συνήθως αθώο. Μπορεί να οφείλεται σε φάρμακα, σε αυξημένη αποβολή από τα νεφρά, σε ηπατοπάθεια, σε πολύ χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης ή σε κληρονομική νεφρική υπουριχαιμία. Δεν αντιμετωπίζεται με διατροφή· διερευνάται από τον γιατρό μόνο εφόσον συνοδεύεται από άλλα ευρήματα.
Ουρικό οξύ: τροφές που απαγορεύονται
Αυτή είναι η λίστα που αξίζει πραγματικά την προσοχή σας. Είναι πολύ πιο σύντομη απ' όσο φαντάζεστε.
1. Εντόσθια η απόλυτη απαγόρευση
Συκώτι, νεφρά, μυαλά, γλυκάδια, πατσάς, καρδιά. Περιέχουν τις υψηλότερες συγκεντρώσεις πουρινών από κάθε άλλη τροφή. Δεν υπάρχει «λογική ποσότητα» εδώ: αποφεύγονται εντελώς.
2. Κόκκινο κρέας και αλλαντικά
Μοσχάρι, χοιρινό, αρνί, κατσίκι, κυνήγι. Δεν απαγορεύονται απόλυτα, αλλά περιορίζονται σε 1-2 μερίδες των 100-120 γρ. την εβδομάδα. Τα επεξεργασμένα αλλαντικά (σαλάμι, λουκάνικο, μπέικον) προσθέτουν και αλάτι και κορεσμένο λίπος, οπότε μπαίνουν στο περιθώριο.
3. Ψάρια και θαλασσινά υψηλών πουρινών
Γαύρος, σαρδέλα, ρέγγα, σκουμπρί, τόνος σε μεγάλες ποσότητες, μύδια, στρείδια, γαρίδες, αστακός, καβούρι, χαβιάρι. Ιδιαίτερη μνεία στα ψάρια κονσέρβας με το δέρμα και τα κόκαλα, που είναι τα πιο πλούσια σε πουρίνες.
Σαλιγκάρια και ουρικό οξύ: τα σαλιγκάρια ανήκουν στα μαλάκια και έχουν μέτρια προς υψηλή περιεκτικότητα σε πουρίνες. Δεν είναι στο ίδιο επίπεδο με τα εντόσθια, αλλά σε άτομο με ιστορικό κρίσεων ένα μεγάλο πιάτο σαλιγκάρια —συχνά μαγειρεμένα και με κρασί— είναι κλασικός συνδυασμός πυροδότησης. Περιστασιακά και σε μικρή ποσότητα.
4. Αλκοόλ
Η μπύρα είναι η χειρότερη επιλογή. Το τσίπουρο, το ούζο και τα υπόλοιπα αποστάγματα δεν περιέχουν πουρίνες, αλλά το ίδιο το αλκοόλ αυξάνει το γαλακτικό οξύ, το οποίο ανταγωνίζεται το ουρικό στην αποβολή από τα νεφρά. Με άλλα λόγια: το τσίπουρο δεν «φέρνει» ουρικό οξύ, εμποδίζει όμως το σώμα να ξεφορτωθεί αυτό που ήδη έχει. Προσθέστε ότι το τσίπουρο σπάνια πίνεται μόνο του συνοδεύεται από μεζέδες που είναι οι ίδιοι επιβαρυντικοί.
5. Ζάχαρη, αναψυκτικά και σιρόπι φρουκτόζης
Σόδα και ουρικό οξύ: εδώ χρειάζεται διευκρίνιση, γιατί η λέξη «σόδα» σημαίνει δύο πράγματα. Η μαγειρική σόδα (διττανθρακική) και το ανθρακούχο νερό είναι ουδέτερα και δεν επηρεάζουν το ουρικό οξύ. Τα αναψυκτικά τύπου σόδας με ζάχαρη ή σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης είναι από τους ισχυρότερους διατροφικούς παράγοντες αύξησης μεγάλες μελέτες τα συνδέουν με σαφώς αυξημένο κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας. Τα light/zero δεν φαίνεται να έχουν την ίδια επίδραση.
6. Χυμοί φρούτων και σιρόπια
Ο φυσικός χυμός πορτοκαλιού ή σταφυλιού συγκεντρώνει τη φρουκτόζη πολλών φρούτων χωρίς τις φυτικές ίνες. Το ίδιο ισχύει για τα σιρόπια αγαύης και γλυκόζης-φρουκτόζης των τυποποιημένων γλυκών.
Απαγορευμένα φρούτα για ουρικό οξύ
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη σύγχυση. Τα φρούτα δεν περιέχουν σχεδόν καθόλου πουρίνες. Το ζήτημα με ορισμένα από αυτά είναι αποκλειστικά η φρουκτόζη — και μόνο σε μεγάλες ποσότητες.
Πιο συγκεκριμένα, με μέτρο (όχι απαγόρευση):
- Αποξηραμένα φρούτα: σταφίδες, χουρμάδες, σύκα, βερίκοκα. Είναι συμπυκνωμένη ζάχαρη σε μικρό όγκο.
- Μάνγκο, σταφύλι, καρπούζι, αχλάδι σε μεγάλες μερίδες.
- Μήλο και ουρικό οξύ: το μήλο έχει από τις υψηλότερες αναλογίες φρουκτόζης προς γλυκόζη. Αυτό δεν το κάνει «απαγορευμένο» ένα μήλο την ημέρα είναι μια χαρά. Πέντε μήλα την ημέρα, ή ένα λίτρο χυμό μήλου, είναι άλλη ιστορία.
- Μπανάνα και ουρικό οξύ: η μπανάνα κατηγορείται εντελώς άδικα. Έχει ελάχιστες πουρίνες, καλή περιεκτικότητα σε κάλιο και βιταμίνη C, και οι περισσότεροι διαιτολόγοι τη συστήνουν σε άτομα με υψηλό ουρικό οξύ. Μία ώριμη μπανάνα την ημέρα δεν αποτελεί πρόβλημα.
Στον αντίποδα, τα φρούτα που βοηθούν: κεράσια και βύσσινα (έχουν μελετηθεί ειδικά και σχετίζονται με λιγότερες κρίσεις), φράουλες, μύρτιλα, ακτινίδιο, πορτοκάλι, λεμόνι, όλα πλούσια σε βιταμίνη C, που ενισχύει την αποβολή ουρικού από τα νεφρά.
Λεμόνι και ουρικό οξύ: μικρές μελέτες δείχνουν ότι ο χυμός λεμονιού σε νερό μπορεί να μειώσει ελαφρώς το ουρικό οξύ ορού, πιθανόν μέσω αλκαλοποίησης των ούρων που διευκολύνει τη διάλυση των κρυστάλλων. Δεν είναι θεραπεία, είναι όμως μια αβλαβής και φθηνή συνήθεια ένα ποτήρι χλιαρό νερό με λεμόνι το πρωί.
Οι μεγάλες παρεξηγήσεις
Ακολουθούν οι τροφές που ακούγονται συνεχώς ως «απαγορευμένες» χωρίς να είναι. Σε αυτές οφείλεται το ότι πολλοί άνθρωποι τρώνε στερητικά και άσκοπα.
Ντομάτα και ουρικό οξύ
Η ντομάτα είναι τροφή πολύ χαμηλών πουρινών. Δεν υπάρχει βιοχημικός λόγος να ανεβάζει το ουρικό οξύ. Έρευνα από τη Νέα Ζηλανδία διαπίστωσε ότι αρκετοί ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα αναφέρουν αυθόρμητα τις ντομάτες ως προσωπικό τους έναυσμα και εντόπισε μια πολύ μικρή στατιστική συσχέτιση με την τιμή ορού — μικρότερη πάντως από αυτή του κρέατος ή της μπύρας. Το πρακτικό συμπέρασμα: η ντομάτα δεν αφαιρείται από τη διατροφή. Αν όμως έχετε παρατηρήσει ο ίδιος επανειλημμένα ότι σας πυροδοτεί κρίση, περιορίστε την η ατομική εμπειρία μετράει.
Ελιές και ουρικό οξύ
Οι ελιές δεν έχουν καμία σχέση με το ουρικό οξύ. Είναι καρπός με ελάχιστες πουρίνες και καλά λιπαρά. Το μόνο τους μειονέκτημα είναι το αλάτι: η υπέρταση συνυπάρχει συχνά με την υπερουριχαιμία και τα διουρητικά που δίνονται για την πίεση ανεβάζουν το ουρικό. Ξεπλύνετε τις ελιές και κρατηθείτε σε 5-7 την ημέρα.
Ελαιόλαδο
Το ελαιόλαδο είναι από τα πιο φιλικά τρόφιμα εδώ. Μηδενικές πουρίνες, αντιφλεγμονώδης δράση, βάση της μεσογειακής διατροφής που συστηματικά συνδέεται με χαμηλότερο ουρικό οξύ. Χρησιμοποιήστε το ελεύθερα ως κύρια πηγή λίπους.
Αυγά και ουρικό οξύ
Τα αυγά είναι ίσως η πιο άδικα κατηγορούμενη τροφή. Περιέχουν πολύ λίγες πουρίνες, γιατί το ασπράδι και ο κρόκος δεν είναι κυτταρικός ιστός με πυρήνες. Είναι μάλιστα ιδανική εναλλακτική πηγή πρωτεΐνης όταν περιορίζετε το κρέας. Ένα αυγό την ημέρα είναι απολύτως αποδεκτό για τους περισσότερους τα όρια μπαίνουν μόνο αν συνυπάρχει σοβαρό πρόβλημα χοληστερίνης, και ακόμη κι εκεί η σύσταση έχει χαλαρώσει τα τελευταία χρόνια.
Όσπρια και ουρικό οξύ
Φακές, φασόλια, ρεβίθια, φάβα, αρακάς. Τα όσπρια έχουν πράγματι μέτρια περιεκτικότητα σε πουρίνες και γι' αυτό βρίσκονταν για δεκαετίες στις απαγορευμένες λίστες. Οι μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες όμως ανέτρεψαν αυτή την εικόνα: οι φυτικές πουρίνες δεν αυξάνουν τον κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας, σε αντίθεση με τις ζωικές. Το ίδιο ισχύει για το σπανάκι, τα σπαράγγια, τα μανιτάρια και το κουνουπίδι. Τα όσπρια παραμένουν στο τραπέζι 2-3 φορές την εβδομάδα και είναι μάλιστα εξαιρετική αντικατάσταση του κρέατος. Η φάβα ειδικά μπορεί να καταναλωθεί κανονικά· απλώς όχι με συνοδεία τσίπουρου και σαρδέλας.
Φέτα και γαλακτοκομικά
Φέτα και ουρικό οξύ: τα γαλακτοκομικά είναι από τις ελάχιστες κατηγορίες τροφίμων που σχετίζονται με μείωση του ουρικού οξέος. Οι πρωτεΐνες του γάλακτος (καζεΐνη, λακταλβουμίνη) αυξάνουν την αποβολή ουρικού από τα νεφρά. Το γιαούρτι, το γάλα και τα τυριάη φέτα συμπεριλαμβανομένηεπιτρέπονται. Και πάλι η μόνη επιφύλαξη είναι το αλάτι της φέτας και τα κορεσμένα λιπαρά· προτιμήστε τα ημίπαχα και ξεπλύνετέ τη.
Ξηροί καρποί, ταχίνι και σουσάμι
Καρύδια, αμύγδαλα, φυστίκια: χαμηλές πουρίνες, καλά λιπαρά, καμία ένδειξη ότι επιβαρύνουν. Επιτρέπονται σε μερίδα μιας χούφτας την ημέρα. Ταχίνι και σουσάμι: το σουσάμι έχει μέτρια περιεκτικότητα σε πουρίνες, αλλά η ποσότητα που τρώει κανείς είναι μικρή (μία κουταλιά ταχίνι). Δεν υπάρχει λόγος αποκλεισμού. Προσοχή μόνο στα ταχίνια με πρόσθετη ζάχαρη ή μέλι.
Μέλι και ουρικό οξύ
Το μέλι είναι η μία γλυκαντική ύλη που όντως χρειάζεται περιορισμό όχι για τις πουρίνες, αλλά γιατί αποτελείται κατά περίπου 40% από φρουκτόζη, ποσοστό υψηλότερο από τη ζάχαρη. Δεν είναι «απαγορευμένο», αλλά δεν είναι και η υγιεινή εναλλακτική που θεωρείται σε αυτό το συγκεκριμένο θέμα. Ένα κουταλάκι την ημέρα, όχι τρία.
Λαχανικά: μαρούλι, κολοκυθάκια, πατάτες, σκόρδο, κρεμμύδι
Όλα ελεύθερα. Το μαρούλι, τα κολοκυθάκια, το σκόρδο και το κρεμμύδι έχουν αμελητέες πουρίνες και υψηλή περιεκτικότητα σε νερό και κάλιο. Οι πατάτες επίσης αρκεί να είναι βραστές ή ψητές και όχι τηγανητές. Μια σαλάτα για ουρικό οξύ με μαρούλι, αγγούρι, καρότο, κρεμμύδι, ελιές, λίγη φέτα και ελαιόλαδο είναι υποδειγματικό γεύμα, όχι παράβαση.
Σοκολάτα, καφές και κανέλα
Σοκολάτα: το κακάο περιέχει θεοβρωμίνη, μια μεθυλοξανθίνη που δεν μεταβολίζεται σε ουρικό οξύ. Η μαύρη σοκολάτα 70%+ σε μικρή μερίδα είναι αποδεκτή· η σοκολάτα γάλακτος περιορίζεται λόγω ζάχαρης.
Καφές: πολλαπλές μεγάλες μελέτες συνδέουν την τακτική κατανάλωση καφέ με χαμηλότερα επίπεδα ουρικού οξέος και μικρότερο κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας. Ο καφές δεν κόβεται.
Κανέλα: ουδέτερη, χωρίς πουρίνες. Χρήσιμη ως γλυκαντικό υποκατάστατο όταν προσπαθείτε να μειώσετε τη ζάχαρη.
Κοτόπουλο και τραχανάς
Το κοτόπουλο έχει μέτριες πουρίνες λιγότερες από το κόκκινο κρέας, περισσότερες από τα φυτικά. Επιτρέπεται 2-3 φορές την εβδομάδα σε μερίδα 100-120 γρ., χωρίς την πέτσα και χωρίς τηγάνισμα. Ο τραχανάς είναι σιτάρι με γάλα ή γιαούρτι: χαμηλός σε πουρίνες και απολύτως εντάξει, εφόσον δεν είναι πολύ αλατισμένος.
Τι ρίχνει το ουρικό οξύ
Η ερώτηση «πώς πέφτει το ουρικό οξύ» έχει απάντηση που ξεφεύγει από τη λίστα τροφίμων. Οι παρεμβάσεις με τη μεγαλύτερη απόδοση είναι:
- Νερό, 2-2,5 λίτρα την ημέρα. Η καλή ενυδάτωση αυξάνει την αποβολή και μειώνει τον κίνδυνο πέτρας. Είναι η πιο υποτιμημένη κίνηση όλης της λίστας.
- Σταδιακή απώλεια βάρους. Ακόμη και 5-10% μείωση του σωματικού βάρους ρίχνει αισθητά την τιμή. Σταδιακά όμως όχι με νηστείες.
- Γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών καθημερινά.
- Βιταμίνη C από φρούτα και λαχανικά· μικρή αλλά μετρήσιμη μείωση.
- Κεράσια και βύσσινα, φρέσκα ή σε χυμό χωρίς ζάχαρη.
- Καφές σε τακτική βάση.
- Μείωση αλκοόλ και ζαχαρούχων αναψυκτικών. Αυτές οι δύο κινήσεις μαζί συχνά αποδίδουν περισσότερο από όλες τις υπόλοιπες.
- Τακτική, ήπια άσκηση περπάτημα, κολύμβηση, ποδήλατο. Η εξαντλητική άσκηση με αφυδάτωση κάνει το αντίθετο.
Ουρικό οξύ: πίνακας διατροφής
Ένας πρακτικός πίνακας για να έχετε εικόνα με μια ματιά:
Ελεύθερα (χαμηλές πουρίνες)
Γάλα, γιαούρτι, τυριά, φέτα, αυγά, ψωμί και ζυμαρικά, ρύζι, πατάτες, τραχανάς, όλα τα λαχανικά, μαρούλι, ντομάτα, αγγούρι, κολοκυθάκια, κρεμμύδι, σκόρδο, ελιές, ελαιόλαδο, καρύδια, αμύγδαλα, ταχίνι, φρούτα σε λογικές μερίδες, καφές, τσάι, νερό, αρωματικά και μπαχαρικά.
Με μέτρο (μέτριες πουρίνες)
Κοτόπουλο και γαλοπούλα, μοσχάρι και χοιρινό 1-2 φορές την εβδομάδα, λευκά ψάρια, όσπρια, σπανάκι, σπαράγγια, μανιτάρια, κουνουπίδι, μέλι, μαύρη σοκολάτα, κρασί σε μικρή ποσότητα, σαλιγκάρια περιστασιακά.
Αποφυγή (υψηλές πουρίνες ή υψηλή φρουκτόζη)
Εντόσθια κάθε είδους, πατσάς, κυνήγι, αλλαντικά, γαύρος, σαρδέλα, ρέγγα, σκουμπρί, μύδια, στρείδια, γαρίδες, χαβιάρι, ζωμοί και σάλτσες από κρέας, μπύρα, ζαχαρούχα αναψυκτικά, τυποποιημένοι χυμοί, σιρόπι φρουκτόζης, γλυκά ζαχαροπλαστείου.
Δίαιτα για ουρικό οξύ: εβδομαδιαίο διαιτολόγιο
Ένα ενδεικτικό διαιτολόγιο για ουρικό οξύ, βασισμένο στη μεσογειακή διατροφή. Οι ποσότητες εξατομικεύονται από διαιτολόγο.
- Δευτέρα: Πρωινό γιαούρτι με βρώμη και μύρτιλα. Μεσημέρι φακές με σαλάτα και φέτα. Βράδυ ομελέτα δύο αυγών με κολοκυθάκια.
- Τρίτη: Πρωινό ψωμί ολικής με ταχίνι και μπανάνα. Μεσημέρι κοτόπουλο ψητό με πατάτες φούρνου και σαλάτα. Βράδυ τραχανάς με τυρί.
- Τετάρτη: Πρωινό καφές και τοστ. Μεσημέρι φασολάκια λαδερά με ψωμί και φέτα. Βράδυ γιαούρτι με φρούτα και καρύδια.
- Πέμπτη: Πρωινό γάλα με δημητριακά χωρίς ζάχαρη. Μεσημέρι λευκό ψάρι ψητό με ρύζι και μπρόκολο. Βράδυ σαλάτα με αυγό βραστό και ελιές.
- Παρασκευή: Πρωινό φρουτοσαλάτα με γιαούρτι. Μεσημέρι ρεβίθια ή φάβα με κρεμμύδι και λεμόνι. Βράδυ ζυμαρικά με ντομάτα και ελαιόλαδο.
- Σάββατο: Πρωινό αυγά βραστά και ψωμί. Μεσημέρι μοσχάρι 120 γρ. με χόρτα η μία μερίδα κόκκινου κρέατος της εβδομάδας. Βράδυ ελαφρύ γεύμα με τυρί και λαχανικά.
- Κυριακή: Πρωινό καφές και σπιτική τυρόπιτα. Μεσημέρι γεμιστά με ρύζι και φέτα. Βράδυ σούπα λαχανικών.
Καθημερινά: 8-10 ποτήρια νερό, φρούτα 2-3 μερίδες, ελαιόλαδο ως κύριο λίπος, ελάχιστη ή καθόλου ζάχαρη.
Διατροφή για ουρικό οξύ και χοληστερίνη
Οι δύο διαταραχές συνυπάρχουν πολύ συχνά, και ευτυχώς η διατροφή τους συμπίπτει σχεδόν απόλυτα: λιγότερο κόκκινο κρέας και αλλαντικά, περισσότερα όσπρια και ψάρι, ελαιόλαδο αντί βουτύρου, φυτικές ίνες από βρώμη και λαχανικά, γαλακτοκομικά ημίπαχα, αποφυγή τηγανητών και τυποποιημένων γλυκών. Η μόνη διαφορά είναι ότι στη χοληστερίνη τα λιπαρά ψάρια συστήνονται, ενώ στο ουρικό οξύ ορισμένα από αυτά (σαρδέλα, γαύρος, σκουμπρί) χρειάζονται μέτρο. Η λύση είναι τα λευκά ψάρια και ο σολομός σε μέτρια συχνότητα.
Διατροφή για ουρικό οξύ και ζάχαρο
Και εδώ η σύμπτωση είναι σχεδόν πλήρης, με τη φρουκτόζη να είναι ο κοινός εχθρός. Στον σακχαρώδη διαβήτη ή στην προδιαβητική κατάσταση, ο έλεγχος των υδατανθράκων και της ινσουλινοαντίστασης βελτιώνει ταυτόχρονα και το ουρικό οξύ, γιατί η υψηλή ινσουλίνη μειώνει την αποβολή ουρικού από τα νεφρά. Πρακτικά: ολικής άλεσης αντί λευκών, όχι ζαχαρούχα ποτά, μικρότερες μερίδες αμύλου, πρωτεΐνη και λαχανικά σε κάθε γεύμα, τακτικό περπάτημα μετά το φαγητό.
Πότε παίρνω χάπι για ουρικό οξύ
Η απόφαση είναι αποκλειστικά ιατρική και δεν βασίζεται μόνο στην τιμή. Γενικά, φαρμακευτική αγωγή μείωσης του ουρικού οξέος συζητείται όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας, τόφοι, πέτρες ουρικού οξέος στα νεφρά, χρόνια νεφρική νόσος ή πολύ υψηλές τιμές. Η ασυμπτωματική υπερουριχαιμίαανεβασμένη τιμή χωρίς κανένα σύμπτωμα στις περισσότερες κατευθυντήριες οδηγίες δεν αντιμετωπίζεται με φάρμακο, αλλά με διατροφή, βάρος και παρακολούθηση.
Σημαντικό: τα φάρμακα της κρίσης και τα φάρμακα μείωσης του ουρικού είναι διαφορετικά και δεν εναλλάσσονται αυθαίρετα. Η έναρξη αγωγής μέσα σε οξεία κρίση ή η απότομη διακοπή της μπορούν να επιδεινώσουν την κατάσταση. Όλα χορηγούνται με ιατρική συνταγή.
Συχνές ερωτήσεις
Τι δεν τρώμε όταν έχουμε ουρικό οξύ;
Εντόσθια, αλλαντικά, μικρά λιπαρά ψάρια και θαλασσινά, μπύρα, ζαχαρούχα αναψυκτικά και χυμούς. Το κόκκινο κρέας περιορίζεται, δεν καταργείται.
Τι προκαλεί το ουρικό οξύ αν μείνει ανεβασμένο;
Κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας, πέτρες στα νεφρά και, μακροπρόθεσμα, επιβάρυνση της νεφρικής λειτουργίας. Σχετίζεται επίσης στατιστικά με υπέρταση και μεταβολικό σύνδρομο.
Πόσο γρήγορα πέφτει το ουρικό οξύ με τη διατροφή;
Οι πρώτες αλλαγές φαίνονται σε 4-8 εβδομάδες. Η διατροφή από μόνη της ρίχνει συνήθως γύρω στο 1 mg/dL, αν χρειάζεται μεγαλύτερη μείωση, απαιτείται φάρμακο.
Οι φυτικές πουρίνες είναι το ίδιο επιβαρυντικές;
Όχι. Παρότι όσπρια, σπανάκι και μανιτάρια περιέχουν πουρίνες, δεν έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο κρίσεων. Οι ζωικές πουρίνες είναι το πρόβλημα.
Επιτρέπεται το κρασί;
Σε μικρή ποσότητα και όχι καθημερινά. Είναι προτιμότερο από την μπύρα, αλλά κάθε αλκοόλ μειώνει την αποβολή ουρικού.
Βοηθά η μαγειρική σόδα;
Δεν είναι αθώα λύση: επιβαρύνει με νάτριο και μπορεί να ανεβάσει την πίεση. Η αλκαλοποίηση των ούρων γίνεται με ιατρική οδηγία και συγκεκριμένα σκευάσματα, όχι με σόδα κουζίνας.
Πρέπει να κόψω τα φρούτα;
Όχι. Τα φρούτα ολόκληρα, 2-3 μερίδες την ημέρα, είναι μέρος της λύσης. Οι χυμοί και τα αποξηραμένα είναι που θέλουν μέτρο.
Κάθε πόσο κάνω εξέταση;
Σε ρύθμιση ή αλλαγή διατροφής, συνήθως ανά 3-6 μήνες. Σε φαρμακευτική αγωγή, όπως ορίζει ο θεράπων ιατρός.
Το παρόν κείμενο έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή, τη διάγνωση ή τη θεραπεία. Η αξιολόγηση του ουρικού οξέος γίνεται από ιατρό, σε συνδυασμό με το ιστορικό και τις υπόλοιπες εξετάσεις. Κάθε φαρμακευτική αγωγή για την υπερουριχαιμία ή την ουρική αρθρίτιδα χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή. Το εξατομικευμένο διαιτολόγιο καταρτίζεται από κλινικό διαιτολόγο.
